توصيه‌هايي از روان‌شناسي براي بهبود کارايي و اثربخشي يادگيري

- تقويت حافظه 

توصيه‌هاي اوليه مانند بهبود تمرکز، اجتناب از با عجله حفظ کردن مطالب و سازماندهي به اوقات مطالعه، نقطه شروع خوبي است؛ امّا با استفاده از مطالب مختلف روان‌شناسي نيز مي‌توانيد کارايي يادگيري خود را به نحو چشم‌گيري بهبود بخشيد.

- به يادگيري (و تجربه کردن) چيزهاي جديد ادامه دهيد 

يکي از مطمئن‌ترين شيوه‌ها براي يادگيري اثربخش‌تر، ادامه دادن يادگيري است. در مقاله‌اي که در سال 2004 در مجله‌ي نيچر به چاپ رسيد، آمده بود که کساني که تردستي ياد مي‌گيرند بر حجم ماده‌ي خاکستري در قطعه پس‌سري آن‌ها، ناحيه‌اي در مغز که به حافظه‌ي ديداري مرتبط است، افزوده مي‌شود. هنگامي که اين افراد تمرين کردن مهارت تازه را متوقف کنند، مادّه‌ي خاکستري اضافي از بين مي‌رود.

بنابراين، اگر شما زبان تازه‌اي را فرا مي‌گيريد، تمرين کردن آن زبان براي حفظ پيشرفتي که به دست آورده‌ايد اهميت دارد. همان طور که شاخ و برگ‌هاي زايد درختان را قطع مي‌کنند، در مغز نيز اين فرايند هرس کردن وجود دارد. برخي مسيرهاي اطلاعاتي در مغز حفظ مي‌شود و برخي ديگر حذف مي‌شوند. اگر مي‌خواهيد اطلاعات جديدي که به تازگي ياد گرفته‌ايد در مغزتان حفظ شوند، به تمرين و مرور ذهني آن‌ها بپردازيد.

- يادگيري از چند راه مختلف 

سعي کنيد يادگيري را از چند راه مختلف انجام دهيد. مثلاً به جاي آن که فقط از طريق گوش کردن به يک وسيله‌ي پخش صدا به يادگيري بپردازيد (يادگيري شنيداري)، راه ديگري براي تمرين و مرور ذهني اطلاعات، هم به صورت کلامي و هم ديداري بيابيد. مثلاً آنچه ياد گرفته‌ايد را براي دوستتان تشريح کنيد، از آن يادداشت برداريد يا يک نقشه‌ي ذهني براي آن رسم کنيد. با يادگيري از چند راه مختلف، در واقع به استحکام بخشيدن بيش‌تر اطلاعات در ذهنتان کمک خواهيد کرد. هر چه در ناحيه‌هاي بيش‌تري از مغز، اطلاعات درباره‌ي يک موضوع ذخيره شده باشد، ارتباطات دروني بيش‌تري برقرار مي‌شود. اين افزونگي اطلاعات بدين معني است که با در دست داشتن يک سرنخ واحد، امکان بيش‌تري براي استخراج اطلاعات از ناحيه‌هاي مختلف حافظه وجود خواهد داشت. اين ارجاعات متقابل اطلاعات يعني ما مطلب را ياد گرفته‌ايم نه اين که صرفاً حفظ کرده باشيم.

-  آنچه يادگرفته‌ايد را به فرد ديگري بياموزيد 

يکي از بهترين راه‌هاي يادگرفتن يک چيز، آموختن آن به فردي ديگر است. ابتدا آن‌چه ياد گرفته‌ايد را به کلمات و عبارات خود ترجمه کنيد. خود اين فرايند به تنهايي به استحکام بيش‌تر و يکپارچگي اطلاعات در مغز شما کمک مي‌کند. سپس راهي را پيدا کنيد تا آنچه يادگرفته‌ايد را با ديگران به اشتراک بگذاريد.

- از آموخته‌هاي قبلي براي يادگيري جديد استفاده کنيد 

يکي ديگر از بهترين راه‌هاي اثربخش‌تر کردن يادگيري، استفاده از يادگيري رابطه‌اي است که مستلزم ارتباط دادن اطلاعات جديد به چيزهايي است که از قبل مي‌دانستيد. 

- تجربه‌ي عملي به دست آوريد 

براي بسياري از ما، يادگيري مستلزم خواندن کتاب و مقاله، حضور در کلاس و جلسات سخنراني، و يا انجام پژوهش در کتابخانه و بر روي وب است. با وجودي که يافتن اطلاعات و سپس نوشتن آن‌ها اهميت دارد امّا دانش و مهارت‌هاي جديد را به محک تجربه زدن، چيز ديگري است و يکي از مطمئن‌ترين شيوه‌ها براي بهبود يادگيري است. اگر در حال کسب مهارت يا توانايي تازه‌اي هستيد، بر روي به دست آوردن تجربه عملي تمرکز کنيد. اگر يک مهارت ورزشي است، آن فعاليت را به طور مرتب انجام دهيد. اگر در حال يادگيري يک زبان جديد هستيد، هيچ فرصتي را براي صحبت کردن به آن زبان با فردي ديگر از دست ندهيد.

  -به جاي تلاش براي به يادآوردن، پاسخ را ببينيد 

البته يادگيري فرايند کاملي نيست. گاهي اوقات، جزئيات چيزهايي که فراگرفته‌ايم را فراموش مي‌کنيم. اگر براي به يادآوردن مطلبي با خود کلنجار مي‌رويد و به ذهنتان فشار مي‌آوريد، پژوهش‌ها نشان مي دهند که بهتر است پاسخ درست را از کسي بپرسيد يا از منبعي به دست آوريد. مطالعات نشان داده‌اند که هر چه بيش‌تر زمان صرف به يادآوردن يک مطلب کنيد، احتمال اين که در آينده دوباره آن را فراموش کنيد بيش‌تر است. چرا؟ زيرا اين تلاش براي به يادآوردن اطلاعات آموخته‌شده‌ي قبلي، در واقع به جاي پاسخ درست به يادگيري «حالت خطا» مي‌انجامد.

 - بهترين شيوه‌ي يادگيري خود را کشف کنيد 

يک راهبرد خوب ديگر براي بهبود اثربخشي يادگيري، درک عادت‌ها و سبک‌هاي يادگيري خود است. نظريه‌هاي مختلفي درباره سبک‌هاي يادگيري وجود دارد که مي‌تواند به شما کمک کند تا بهترين شيوه يادگيري خود را بهتر درک کنيد. نظريه‌ي هوش چندگانه‌ي گارنر، به توصيف هشت نوع هوش مي‌پردازد که مي‌تواند به آشکارسازي قدرت‌هاي فردي شما کمک کند. سبک‌هاي يادگيري يونگ نيز مي‌تواند به شما کمک کند تا ببينيد کدام راهبرد يادگيري بهترين کاربرد را براي شما دارد.

 -استفاده از آزمون براي بهبود يادگيري 

هر چند ممکن است به نظر آيد که صرف زمان بيش‌تر براي مطالعه، يکي از بهترين راه‌هاي به حداکثر رساندن يادگيري است امّا پژوهش‌ها نشان داده‌اند که امتحان گرفتن کمک مي‌کند تا آن‌چه ياد گرفته‌ايد را بهتر به خاطر بسپاريد، حتي اگر آن مطلب در امتحان نيامده باشد. مطالعات نشان داده‌اند که دانشجوياني که مطالعه کرده‌اند و سپس از آن‌ها امتحان گرفته شده است، يادآوري بلندمدّت بهتري از مطالب داشته‌اند، حتي در مورد اطلاعاتي که در امتحان نيامده باشد. دانشجوياني که زمان بيش‌تري براي مطالعه در اختيار داشتند امّا از آن‌ها امتحان گرفته نشده است، قدرت يادآوري به مراتب کم‌تري داشته‌اند.

 - دست از انجام چند کار همزمان برداريد 

براي سال‌هاي متمادي اين گونه فکر مي‌شد که کساني که چند کاره هستند و بيش‌تر از يک کار را در يک زمان انجام مي‌دهند، مزيتي بر ديگران دارند. اما اکنون پژوهش‌ها نشان مي‌دهند که انجام چند کار همزمان مي‌تواند باعث اثربخشي کم‌تر يادگيري گردد. با پريدن از يک فعاليت به فعاليت ديگر و انتقال تمرکز، يادگيري شما کندتر و کم‌اثرتر مي‌شود وخطاي بيشتري مي‌کنيد. چگونه مي‌توانيد از اين خطر اجتناب کنيد؟ توجه خود را برروي کاري که در دست داريد متمرکز سازيد و براي مدّت زمان از پيش تعيين شده‌اي به کار ادامه دهيد

                                                                                                                          دبیرستان پسرانه دانشگاه